Ekranda görüntülenen resimlerle ilgili soru
Soru:
Sorum; video ve bilgisaya r gibi aletler aracılığı ile ekrana getirileb ilen veya kapatılabilen resimleri n caiz olup olmadığı ile ilgili. Lütfen bunun caiz olup olmadığını delillerl e ve kanıtlarla açıklarmısınız.
Cevap:
Cevap:
Hamd Allaha mahsustur .
Bir şeyle ilgili hüküm onun idrak edilme yönüne bağlıdır.bahsettiğiniz resim yapmanın nasıl yapıldığını bilmek önemlidir. Risaalat Ahkaam al-Tasweer(resim yapmanın hükmü) kitabının yazarı şöyle söyledi:
Bu, hareketli resimleri sınırlı bir zaman içinde olmuş olayları ses ile nakletmek(yayın yapmak) metodudur .
Ekranda (filmlerde) gösterilen resim filme kaydedild ikten sonra, bir şeyin yansıması ve gölgesidir, onun aslı değildir. “Sinema” kelimesi Arapçada gölge ve donuk yansıma anlamına gelen “akhyaliyy a”), olarak adlandırılır. Bu kelimede “ khayaa”l kelimesin den türemiştir(çünkü o bir şeyin gölgesini gösterir onun gerçek varlığını göstermez.)
2. televizyo n resimleri:
Bu, resim ve sesleri aynı zamanda elektirik gücü ile yayınlama metodudur . Bu, parçaları biri diğerinden ayrı olan ve elektirik sel olarak izole edilen ,oksid ve keysumdan üretilen,ışığa duyarlı materyald an yapılmış küçük parçacıkların geniş miktarıyla kaplı olan mika levhalarının yansımasından alınan resimleri n nesneleri nden oluşan ışığın etkisinin sonucudur .
Makine kullanılarak imge(tasvir,resim) yapmanın bu türü film şeridi üzerindeki imgeye(tasvir) çok benzerdir . Fakat televizyo n resimleri nde, imgeler(tasvirler) elektiron ik sinyaller e dönüştürülür,daha sonra elektirom anyetik dalgalara dönüştürülerek,bu dalgalar daha sonra ya antenler aracılığı ile televizyo n setindeki alıcı tarafından toplama cihazlarına gönderilir ya da; bu dalgaları depolaya bilecek plastik kaset şeritlerine kaydedili rler.
Bu dalgalar kaydedild ikten sonra ne kaydedild iğini göstermek için, daha sonrada , _(ancak kompleks bir operasyon dan sonra),resim olarak görülmesi için dalgaları elektiron ik sinyaller e, sonrada bu sinyaller i ekrana gönderen bir makineden geçirmek lazımdır.
Televizyo n seti elektirik sel dalgaları alan ve onları toplayan daha sonrada onları tam teşkilatlı bir resim formunda düzenlenmiş bir şekle çeviren bir alettir.
Bu tür tasvir yapmanın diğer bir örneği de vardır.Bu bazı endüstriyel olarak gelişmiş ülkelerdeki telefona benzemekt edir.Bu telefon hem sesi hem de konuşanın görüntüsünü yayınlar, böylece her iki tarafta konuşma esnasında ekranda bir birini görürler.
Buna benzer olarak kapılara kaydedile n kameralar da vardır. Bu sistem, eve gelen kişinin sesi ve de görüntüsünü alarak onu evdeki ekrana yansıtır. Böylece evdeki herhangi biri onu açık bir şekilde görebilir. Bankalard a ve mağazalarda da hırsızlık için kullanılan benzer bir sistem vardır.
Bu donanımlar çeşitli amaçlar için kullanılırlar ,mesela kamera izlediği bir yeri televizyo n ekranında resme dönüştürür,ancak bunların hepsi bir kategorid e değerlendirilirler. Zamanla yeni şeyler ortaya çıkıyor ve gelecekte de neler olacak bilemeyiz . Savaş, güvenlik,eğitim tıp ve sosyal alanlarda görüntü ve resim yapmada kullanılan makineler insan aklını hayrette bırakacak şekilde gelişmekte ve yayılmaktadır.
Buraya kadar ki yazımız Ahmad ibn ‘Ali Waasil in “Ahkamul Tasvir” adlı eserinden alınmıştır.sayfa 65-67
Bu konu da şeyh ibn Useymin şunu söyledi:
Günümüzde yapılan resimler iki kategoriy e ayrılırlar:
Birinci kategoriy e girenler somut olmayan(el ile tutulamay an yalnızca bir makine aracılığıyla görebileceğimiz ) resimlerd ir-video kasetleri inde izlediğimiz resimler gibi. Bu kategoriy e girenler ile ilgili herhangi bir hüküm yoktur ve bunlar tamamen yasaklanm aya girmezler .Bu yüzden fotoğrafmakinası ile kağıt üzerine yapılan resimleri yasaklaya n alimler bu kategorid eki resimler(video resimleri) için izin vermişlerdir ve bunlarla ilgili her hangi yanlış bir şeyin olmadığını söylemişlerdir.Daha sonra camide verilen bir vaazı filme çekmenin caiz olup olmadığı soruldu.U lema görüşü şudur ki bunun yapılmaması daha iyidir çünkü namaz kılanlar rahatsız olur, uygun olmayan durumlar filme kaydedilm iş olabilir ve ayrıca bunlar gibi benzeri olaylar.
İkinci kategoriy e girenler sabit ve kımıldamaz olan kağıt üzerindeki resimler ve fotoğraflardır…eğer ki birisi bu kategoriy e girenleri n caiz olmasını isterse konunun bazı yönden açıklanmaya ihtiyacı vardır.bunlarla ilgili hüküm kullanımdaki niyete bağlıdır. Eğer ki kullanmad aki niyet yasaklanmış bir şey ise bu haramdır.Bazen resimler özellikle hareketli resimler gerekli olabilirl er. Örneğin, eğer ki biz birinin hakkına tecavüz etmek veya canına kıymak gibi suçları işleyen birini görürsek ve bunu resim çekmenin dışında bir yolla da kanıtlayamaz isek bu durumda resim çekmek vaciptir
Eğe ki biz başka birinin suçlanması korkusuyl a bir kişinin kimliğini kanıtlamak için fotoğraf çekiyorsak ve resim yapıyorsak bu kabul edilebili r ve gerçekte bu gereklidi r.
Fakat eger ki biz bu fotoğraf ve resimleri yalnızca onlara bakıp zevk almak ve eğlenmek için çekiyorsak bu şüphesiz haramdır…Ve ALLAH en iyisini bilir.
Şeyh Useymin in yazısı için “el-şerh el-mumti” sayfa 2/197-199(Al-Sharh al-Mumti’)isimli kitaba bakabilir siniz
Bu yazı Şeyh Muhammed Salih el-Muneccid tarafından yazılıp www.islam-qa.com ‘ da yayınlanmıştır.
